معروفترین روانشناسان جهان چه کسانی هستند؟ از کلاسیکها تا معاصران
تاریخ روانشناسی پر از شخصیتهای بزرگ و معروفی است که به مطالعه و توسعه این رشته علمی بسیار کمک کردهاند. برخی از معروفترین روانشناسان جهان به شرح زیر هستند و دلیل معروفیت هر کدام از آنها ممکن است به دلایل مختلفی باشد که به مرور همه آنها را بیان می کنم. اول با نُه چهرهی کلاسیک آشنا میشوی و بعد با روانشناسان معروف معاصر، اندیشمندانی که کارشان همین امروز روی درمان، آموزش و حتی اقتصاد اثر دارد.
سیگموند فروید | Sigmund Freud
فروید به عنوان بنیانگذار روانکاوی شناخته میشود و به عنوان یکی از تاثیرگذارترین شخصیتهای تاریخ روانشناسی شناخته میشود. او به توسعه نظریهی نهاد (Id)، خود (Ego) و فراخود (Superego) و همچنین نقش ناخودآگاه در تشکیل شخصیت انسانها معروف است.
بی. اف. اسکینر | B.F. Skinner
او به عنوان یکی از مهمترین شخصیتهای روانشناسی رفتاری شناخته میشود. او نظریهی شرطیسازی عامل (کنشگر) و نقش تقویت و تنبیه در شکلگیری رفتار را توسعه داد.
کارل راجرز | Carl Rogers
او از بنیانگذاران روانشناسی انسانگرا و پایهگذار درمان مراجعمحور (شخصمحور) است. او بر نقش پذیرش مثبت بیقیدوشرط، همدلی و صداقت درمانگر در درمان تأکید داشت.
آبراهام مازلو | Abraham Maslow
او به عنوان بنیانگذار نظریه سلسله مراتب نیازهای انسانی معروف است. او به توسعه مفهوم خودشکوفایی نیز مشهور است.
جان واتسون | John Watson
واتسون به عنوان پدر روانشناسی رفتاری شناخته میشود و تأثیر زیادی بر روی توسعه روانشناسی تجربی داشت.
آلبرت بندورا | Albert Bandura
او به عنوان بنیانگذار نظریه یادگیری اجتماعی شناخته میشود و به تاثیر مدلسازی و تأثیر آن بر رفتار انسانها مشهور است.
جین پیاژه | Jean Piaget
او به خاطر نظریهی رشد شناختی کودکان شناخته میشود که رشد تفکر را در چهار مرحله توضیح میدهد و به شهرت جهانی رسید.
اریک اریکسون | Erik Erikson
او به خاطر نظریهی رشد روانی-اجتماعی در هشت مرحله شناخته میشود و مفهوم «بحران هویت» را مطرح کرد.
آرون بک | Aaron Beck
او بنیانگذار درمان شناختی است که پایهی درمان شناختیرفتاری (CBT) امروزی شد. بک همچنین ابزارهایی مثل پرسشنامهی افسردگی بک را ساخت که هنوز بهطور گسترده استفاده میشوند.
همچنین لازم به ذکر است که دلیل معروفیت این روانشناسان ممکن است به دلایل مختلفی از جمله ارتباط با توسعه نظریهها و تکنیکهای مفید در زمینههای مختلف روانشناسی، نوآوریهای پژوهشی، و تأثیرات بر روی جوامع و فرهنگها باشد. این لیست به مرور بروزرسانی شده و لیست تمامی روانشناسان معروف و تاثیرگذار به آن اضافه می شود.
روانشناسان معروف معاصر جهان
آرون بک و آلبرت بندورا که بالاتر معرفی شدند تا سال ۲۰۲۱ زنده بودند. این پنج نفر هم از اندیشمندان روانشناسی دهههای اخیرند که نامشان بیرون از دانشگاه هم شناخته شده است:
مارتین سلیگمن | Martin Seligman
متولد ۱۹۴۲، آمریکایی. پژوهشهای او دربارهی «درماندگی آموختهشده» به فهم افسردگی کمک کرد. در سال ۱۹۹۸ رئیس انجمن روانشناسی آمریکا (APA) شد و همراه با میهای چیکسنتمیهای، روانشناسی مثبت را بهعنوان یک حوزهی پژوهشی معرفی کرد.
دنیل کانمن | Daniel Kahneman
۱۹۳۴ تا ۲۰۲۴، اسرائیلی-آمریکایی. او و آموس تورسکی نشان دادند ذهن برای تصمیمگیری از میانبرهایی (هیوریستیکها) استفاده میکند که به خطاهای قابل پیشبینی، یعنی سوگیریها، میرسند. کانمن در سال ۲۰۰۲ جایزهی نوبل اقتصاد گرفت و کتاب «تفکر، سریع و کند» (۲۰۱۱) او را برای عموم شناختهشده کرد.
الیزابت لافتوس | Elizabeth Loftus
متولد ۱۹۴۴، آمریکایی. پژوهشهای او نشان داد حافظه مثل فیلم ضبطشده نیست و با پرسشها و اطلاعات بعدی تغییر میکند. در آزمایش معروف ۱۹۷۴، فقط عوض کردن فعل سؤال («درهم کوبیدند» بهجای «به هم خوردند») تخمین شرکتکنندهها از سرعت ماشینها را بالا برد. کار او روی ارزیابی شهادت شاهدان عینی در دادگاهها اثر زیادی داشته است.
کارول دوک | Carol Dweck
متولد ۱۹۴۶، استاد دانشگاه استنفورد. نظریهی «ذهنیت رشد» را مطرح کرد: باور به اینکه تواناییها با تلاش و یادگیری رشد میکنند، روی انگیزه و یادگیری اثر دارد. فراتحلیلهای بعدی نشان دادند اثر برنامههای مدرسهای ذهنیت رشد بر نمرهها در کل کوچک است (Sisk و همکاران، ۲۰۱۸).
مارشا لینهان | Marsha Linehan
متولد ۱۹۴۳، آمریکایی. رفتاردرمانی دیالکتیکی (DBT) را برای افرادی با افکار خودکشی مزمن و اختلال شخصیت مرزی ساخت؛ درمانی که پذیرش و تغییر را کنار هم میگذارد و امروز از پرکاربردترین درمانهای این حوزه است.
یک فهرست علمی: برجستهترین روانشناسان قرن بیستم
در سال ۲۰۰۲ پژوهشگرانی به سرپرستی استیون هاگبلوم در مجلهی Review of General Psychology فهرستی از ۱۰۰ روانشناس برجستهی قرن بیستم منتشر کردند. معیارها شامل میزان ارجاع در مقالههای علمی و کتابهای درسی، نظرسنجی از روانشناسان، و جوایز و افتخارات علمی بود.
چهار نام اول این فهرست به ترتیب اینها بودند: بی. اف. اسکینر، ژان پیاژه، زیگموند فروید و آلبرت بندورا. این فهرست نشان میدهد «مشهورترین» از نگاه عموم همیشه با «تأثیرگذارترین» از نگاه دانشمندان یکی نیست.
منابع
- Haggbloom SJ, et al. The 100 most eminent psychologists of the 20th century. Review of General Psychology, 2002.
- APA Monitor on Psychology. Eminent psychologists of the 20th century, 2002.
- Seligman MEP, Csikszentmihalyi M. Positive psychology: an introduction. American Psychologist, 2000.
- Tversky A, Kahneman D. Judgment under uncertainty: heuristics and biases. Science, 1974.
- The Nobel Prize. Daniel Kahneman, facts.
- Loftus EF, Palmer JC. Reconstruction of automobile destruction. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior, 1974.
- Sisk VF, et al. To what extent and under which circumstances are growth mind-sets important to academic achievement? Psychological Science, 2018.
- Linehan MM. Cognitive-Behavioral Treatment of Borderline Personality Disorder. Guilford Press, 1993.