DSM-5 چیست؟ معرفی راهنمای تشخیصی و آماری
اگر دانشجوی روانشناسی باشید یا روانشناس و مشاور یا روانپزشک باشید یا اینکه تمایل زیادی به مطالعه‌ی روانشناسی به صورت علمی و درست و به دور از روانشناسی زرد داشته باشید حتما نام DSM به گوش شما آشناست. حالا من در این مقاله تمامی آنچه باید درباره DSM بدانید را بیان می کنم تا در نهایت با خواندن این صفحه دیگر برای همیشه این کلمه برای شما آشنا باشد و تعریف دقیق از آن داشته باشید.
DSM چیست؟
اگر از دنبال‌کنندگان وبسایت من باشید و این افتخار نصیب من شده باشد که میزبان شما در مطالب قبلی بوده باشم تا اینجا می‌دانید که در علم روانشناسی یک سری اختلالات روانی وجود دارد که با برخی از آنها مانند افسردگی به صورت کامل آشنا شدیم حالا لازم است که این اختلالات روانی به صورت یکپارچه جمع‌بندی، دسته‌بندی و تعریف شوند که اینجا DSM به وجود آمد.
DSM 5، "دستورالعمل‌های تشخیصی و آماری بیماری‌های روانی" (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) است که توسط انجمن روانپزشکی آمریکا (American Psychiatric Association) انتشار یافته و برای تشخیص بیماری‌ها و اختلالات روانی استفاده می‌شود. این کتابچه به پزشکان و متخصصان بهداشت روانی کمک می‌کند تا اختلالات روانی را تشخیص دهند و به درستی طبقه‌بندی کنند. نسخه‌ی ۵ این راهنما در سال ۲۰۱۳ منتشر شد و جایگزین نسخه‌ی ۴ شد. در مارس ۲۰۲۲، نسخه‌ی بازنگری‌شده‌ی متن آن با نام DSM-5-TR منتشر شد که اکنون نسخه‌ی فعلی است.
DSM-5 شامل توصیف‌هایی از انواع مختلف اختلالات روانی، اعتیادها، اختلالات توجه، اختلالات شخصیت و مشکلات روانشناختی دیگر است. هر اختلال روانی در DSM-5 با یک مجموعه از معیارها و توصیف‌هایی توصیف می‌شود که برای تشخیص و مطالعه آن اختلال مورد استفاده قرار می‌گیرد. DSM-5 به عنوان یک منبع اصولی برای تشخیص بیماری‌ها و اختلالات روانی در حوزه روانپزشکی شناخته می‌شود.
تاریخچه DSM و چگونگی به وجود آمدن دستورالعمل‌های تشخیصی و آماری بیماری‌های روانی
DSM (دستورالعمل‌های تشخیصی و آماری بیماری‌های روانی) نسخه‌های مختلفی از اولین نسخه تا نسخه‌های امروزی داشته است. در ادامه به تاریخچه این نسخه‌ها اشاره می‌کنم:
DSM-I (1952): این نسخه اولین نسخه از DSM بود و توسط انجمن روانپزشکی آمریکا (APA) منتشر شد. در این نسخه، تعداد محدودی از اختلالات روانی و توصیف‌های کلی ارائه شده بود.
DSM-II (1968): این نسخه نسخه دوم DSM بود و تغییراتی در مقایسه با نسخه اول در آن اعمال شد. در DSM-II نیز به تعداد اختلالات و توصیف‌ها افزوده شد و نسبت به نسخه قبلی جامع‌تر بود.
DSM-III (1980) :DSM-III به عنوان یک تغییر اساسی در DSM معرفی شد. در این نسخه، سیستم تشخیصی مبتنی بر معیارها (Criterion-Based Diagnosis) و توصیف‌های دقیق تشخیصی به کار گرفته شد. این نسخه تفکیک بیشتری بین اختلالات روانی ایجاد کرد و به متخصصان در تشخیص بیماری‌ها کمک کرد.
DSM-III-R (1987): این نسخه به عنوان نسخه به‌روزرسانی شده DSM-III منتشر شد و تغییراتی در توصیف‌ها و معیارهای تشخیصی در آن اعمال شد.
DSM-IV (1994) :DSM-IV به عنوان یک نسخه دیگر از DSM منتشر شد و تغییراتی در توصیف‌ها و معیارهای تشخیصی نسبت به نسخه‌های قبلی داشت. این نسخه شامل به‌روزرسانی‌های مهمی بود و به متخصصان بهداشت روانی در تشخیص بیماری‌های بسیاری کمک کرد.
DSM-IV-TR (2000) :DSM-IV-TR یک نسخه به‌روزرسانی شده از DSM-IV بود و تغییراتی در معیارها و توصیف‌ها را ارائه داد و از نسخ قبلی پیشی گرفت.
DSM-5 (2013) :DSM-5، که در سال 2013 منتشر شد، نسخه‌ی پنجم DSM است. این نسخه شامل تغییرات مهمی در تشخیص اختلالات روانی و توصیف‌ها دارد و با توجه به تحقیقات جدید و پیشرفت‌های علمی به‌روز شده است.
DSM-5-TR (2022): نسخه‌ی بازنگری‌شده‌ی متن DSM-5 که اکنون نسخه‌ی فعلی است. در این نسخه، از جمله «اختلال سوگ طولانی» (Prolonged Grief Disorder) اضافه شد و توضیحات بسیاری از اختلالات بر اساس پژوهش‌های جدید به‌روز شد.
هر نسخه از DSM با توجه به تغییرات و به‌روزرسانی‌های جدید در حوزه روانپزشکی و روانشناسی تدوین و منتشر شده است. تغییرات در این نسخه‌ها به متخصصان بهداشت روانی کمک کرده‌اند تا اختلالات روانی را بهتر تشخیص دهند و مطالعه کنند.
در حال حاضر امکان خرید کتاب DSM-5 به زبان فارسی وجود دارد که اگر زبان انگلیسی شما خوب است توصیه می‌کنم نسخه‌ی اصلی آن را بخوانید از ناشر رسمی تهیه کنید.
لیست اختلالات موجود در کتاب DSM-5
من به شخصه زمانی که اول راه بودم و تازه با واژه‌ی DSM-5 روبه رو شده بودم و فهمیدم که فهرستی از اختلالات و اطلاعات اینچونینی در آن وجود دارد مدام سرچ می‌کردم که دقیقا چه اختلالاتی در این کتاب معروف وجود دارد اما از این نکته غافل بودم که تمامی این کتاب جز ابتدای آن که مقدمه است و انتهای آن که به منابع می‌پردازد تماما به همین موضوع پرداخته است اما با این وجود من در اینجا دسته بندی‌های اصلی اختلالات روانی موجود در dsm-5 را در اختیار شما قرار می‌دهم.
توجه کنید که عناوین اصلی کتاب DSM-5 را مشاهده می‌کنید به همین خاطر چند مورد اختلال نیستند و لازم است هر کدام از آنها را مجزا مطالعه کنید.
- اختلالات رشد عصبی
- طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان‌پریشی
- اختلالات دوقطبی و مرتبط
- اختلالات افسردگی
- اختلالات اضطرابی
- اختلال وسواس فکری-عملی و اختلالات مرتبط
- اختلالات مرتبط با تروما و عوامل استرس‌زا
- اختلالات تجزیه‌ای
- اختلالات علائم جسمی و مرتبط
- اختلالات تغذیه و خوردن
- اختلالات دفع
- اختلالات خواب و بیداری
- کژکاری‌های جنسی
- ملال جنسیتی
- اختلالات ایذایی، کنترل تکانه و سلوک
- اختلالات مرتبط با مواد و اعتیادی
- اختلالات عصبی-شناختی
- اختلالات شخصیت
- اختلالات نابهنجاری جنسی (پارافیلیک)
- سایر اختلالات روانی
- اختلالات حرکتی ناشی از دارو و سایر عوارض جانبی داروها
- سایر وضعیت‌هایی که ممکن است مورد توجه بالینی باشند