انواع اختلالات شخصیت | راهنمای کامل

شخصیت چیست؟

شخصیت شما طرز تفکر، احساس، رفتار و ارتباطتان با دیگران است. وقتی بالغ می شوید و معمولاً شخصیت شما تغییر چندانی نمی کند. در همینجا اشاره کنم که اگر دانشجوی روانشناسی هستید و به مطالعه‌ی شخصیت‌ها علاقمند می‌توانید وارد رشته روانشناسی شخصیت شوید.

اختلالات شخصیت چیست؟

اختلالات شخصیت  گروهی از اختلالات روانی personality disorders هستند. آنها شامل الگوهای بلندمدت افکار و رفتارهایی هستند که با آنچه در فرهنگ شما عادی تلقی می شود متفاوت است. به عبارت دیگر به افرادی دارای اختلال شخصیت گفته می‌شود که دارای افکار و رفتارها ناسالم و انعطاف ناپذیر هستند. آنها مشکلات جدی در روابط، کار و فعالیت های اجتماعی ایجاد می کنند و در مقابله با استرس ها و مشکلات روزمره خوب واکنش نشان نمی‌دهند.

انواع اختلالات شخصیت

10 نوع اختلال شخصیت وجود دارد. آنها به سه دسته یا خوشه مختلف دسته بندی می شوند. انواع موجود در هر خوشه علائم و ویژگی های مشابهی دارند. خوشه ها و انواع عبارتند از:

اختلالات شخصیت خوشه A شامل افکار و رفتارهای غیرعادی و عجیب و غریب است که شامل این موارد می‌شوند:

اختلال شخصیت پارانوئید Paranoid

که در آن فرد مبتلا به پارانویا (ترس و بی اعتمادی شدید نسبت به دیگران) است. آنها ممکن است فکر کنند که کسی می خواهد به آنها آسیب برساند.

اختلال شخصیت اسکیزوئید Schizoid

که در آن فرد ترجیح می دهد تنها باشد و علاقه ای به برقراری ارتباط با دیگران ندارد.

اختلال شخصیت اسکیزوتایپی Schizotypal

که در آن فرد افکار و شیوه های رفتار و گفتار غیرعادی دارد. آنها از داشتن روابط نزدیک با دیگران ناراحت هستند.

اختلالات شخصیت خوشه B شامل افکار و رفتارهای دراماتیک و هیجانی است که می تواند مدام تغییر کند. آن شامل:

اختلال شخصیت ضداجتماعی Antisocial

که در آن فرد دارای الگوی طولانی مدت دستکاری، استثمار یا نقض حقوق دیگران است.

اختلال شخصیت مرزی

که در آن فرد در مدیریت احساسات خود با مشکلات زیادی مواجه است. این باعث می شود که آنها در مورد اینکه چگونه خودشان را می بینند، تکانشی و نامطمئن باشند. ممکن است مشکلات زیادی در روابط آنها ایجاد کند.

اختلال شخصیت هیستریونی Histrionic

که در آن فرد دراماتیک است، دارای احساسات قوی است و همیشه خواهان توجه دیگران است.

اختلال شخصیت خودشیفته Narcissistic

که در آن فرد فاقد همدلی است و می خواهد مورد تحسین دیگران قرار گیرد. آنها فکر می کنند که بهتر از دیگران هستند و سزاوار برخورد ویژه هستند.

اختلالات شخصیت خوشه C شامل افکار و رفتارهای مضطرب و ترسناک است. آن شامل:

اختلال شخصیت اجتنابی Avoidant

که در آن فرد بسیار خجالتی است و احساس می کند که به خوبی دیگران نیست. آنها اغلب از مردم دوری می کنند زیرا از طرد شدن می ترسند.

اختلال شخصیت وابسته Dependent

که در آن فرد بیش از حد به دیگران وابسته است و احساس می کند که نیاز به مراقبت دارد. آنها ممکن است اجازه دهند دیگران با آنها بد رفتار کنند زیرا می ترسند رابطه را از دست بدهند.

اختلال شخصیت وسواسی جبری Obsessive-compulsive

که در آن فرد نیاز به کنترل و نظم دارد. آنها کمال گرا هستند و می توانند انعطاف ناپذیر باشند. اگرچه برخی از علائم مشابه هستند، اما این همان اختلال وسواس فکری-اجباری (OCD) نیست.

چه چیزی باعث اختلالات شخصیتی می شود؟

اختلالات شخصیت معمولا زمانی شروع می شود که فردی در سنین نوجوانی یا اوایل بزرگسالی است و علت ناشناخته است. با این حال، ژن‌ها و تجربیات دوران کودکی مانند سوء استفاده و آسیب احتمالاً در این امر نقش دارند.

علائم اختلال شخصیت چیست؟

علائم هر اختلال شخصیت متفاوت است؛ اما هر اختلالی شامل مشکلات و عدم اطمینان در مورد اینکه مردم چگونه خود را می بینند، است. اختلالات شخصیت باعث ایجاد مشکلاتی در روابط با افراد دیگر می شود.

افراد مبتلا به اختلالات شخصیت ممکن است در درک اینکه مشکل دارند مشکل داشته باشند. برای آنها افکارشان عادی است. آنها ممکن است دیگران را به عنوان مشکل ببینند. بنابراین ممکن است در مواقعی که نیاز دارند به دنبال کمک نباشند؛ یا اگر به دنبال کمک هستند، ممکن است دلیل دیگری داشته باشد. آنها ممکن است به دلیل سایر علائم سلامت روان یا مشکلات در روابط و کار به دنبال کمک باشند. گاهی ممکن است شخص دیگری، مانند یکی از اعضای خانواده یا آژانس اجتماعی، از آنها بخواهد که کمک بگیرند.

تشخیص اختلالات شخصیت

یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشت روانی می تواند اختلالات شخصیت را تشخیص دهد. ارائه دهنده سلامت روان یک متخصص مراقبت های بهداشتی است که در تشخیص و درمان مشکلات سلامت روان تخصص دارد. برای تشخیص، پزشک علائم، تجربیات و سابقه پزشکی خانوادگی فرد را در نظر می گیرد. همچنین ممکن است یک معاینه پزشکی کامل برای کمک به مشخص شدن علل احتمالی علائم انجام شود.

درمان اختلالات شخصیتی

روان درمانی، درمان اصلی اختلالات شخصیت است. داروها ممکن است به تسکین علائم خاصی مانند اضطراب یا نوسانات خلقی کمک کنند اما فرد می‌تواند با تراپی بهبود یابد.

نشانه‌های اختلالات شخصیت معمولاً در نوجوانی یا اوایل بزرگسالی ظاهر می‌شوند، در بزرگسالی ادامه پیدا می‌کنند و برخی از آن‌ها در میانسالی کمرنگ‌تر می‌شوند. (اختلال شخصیت ضداجتماعی پیش از ۱۸ سالگی تشخیص داده نمی‌شود.)

دلایل ایجاد اختلالات شخصیت

برخی از کارشناسان بر این باورند که رویدادهایی که در اوایل دوران کودکی اتفاق می‌افتد تأثیر قدرتمندی بر رفتارهای بعدی در زندگی دارند. برخی دیگر معتقدند که برخی افراد از نظر ژنتیکی مستعد ابتلا به اختلالات شخصیتی هستند. با این حال، در بعضی موارد، شرایط محیطی ممکن است باعث شود فردی که از نظر ژنتیکی آسیب پذیر است دچار اختلال شخصیت شود.

تازه‌ها: نگاه ICD-11 و درمان‌های مؤثر

طبقه‌بندی بین‌المللی بیماری‌ها (ICD-11) که از ژانویه‌ی ۲۰۲۲ اجرایی شده، نگاه تازه‌ای به اختلالات شخصیت دارد: به‌جای ده دسته‌ی جداگانه، ابتدا شدت مشکل (خفیف، متوسط یا شدید) مشخص می‌شود و بعد ویژگی‌های غالب، مثل عاطفه‌ی منفی، کناره‌گیری، رفتار ضداجتماعی، بی‌بازداری یا وسواس‌گونگی، و در صورت نیاز «الگوی مرزی». DSM-5-TR هنوز همان ده اختلال را نگه داشته، اما یک مدل جایگزین ابعادی هم در بخش سوم خود دارد.

درمان اصلی اختلال شخصیت مرزی، روان‌درمانی است. راهنمای NICE داروها را به‌طور اختصاصی برای خود این اختلال پیشنهاد نمی‌کند و استفاده از دارو را برای مشکلات همراه، مثل افسردگی، در نظر می‌گیرد. در پژوهش‌ها، طرحواره‌درمانی نتایج خوبی داشته است: در یک کارآزمایی سه‌ساله، بیماران بیشتری با طرحواره‌درمانی بهبود یافتند تا با روان‌درمانی متمرکز بر انتقال، و یک کارآزمایی بزرگ با ۴۹۵ شرکت‌کننده در سال ۲۰۲۲ نشان داد ترکیب طرحواره‌درمانی فردی و گروهی از درمان معمول مؤثرتر است. رفتاردرمانی دیالکتیکی (DBT) هم از درمان‌های پرشواهد است.

اگر در استرالیا زندگی می‌کنی

• با پزشک عمومی (GP) صحبت کن. او می‌تواند «برنامه‌ی درمان سلامت روان» (Mental Health Treatment Plan) بنویسد؛ با این برنامه، مدیکر بخشی از هزینه‌ی حداکثر ۱۰ جلسه‌ی فردی و ۱۰ جلسه‌ی گروهی در هر سال میلادی را می‌پردازد (طرح Better Access).
• Project Air Strategy (دانشگاه ولونگونگ) منابع رایگان درباره‌ی اختلالات شخصیت برای افراد، خانواده‌ها و درمانگران دارد.
• در وضعیت اضطراری با 000 تماس بگیر. برای حمایت فوری در هر ساعت از شبانه‌روز: Lifeline 13 11 14 (پیامک: 0477 13 11 14).
• اگر راحت‌تری به فارسی صحبت کنی، با TIS National به شماره‌ی 131 450 تماس بگیر و برای تماس با این خدمات مترجم تلفنی بخواه.

منابع

1. World Health Organization. ICD-11 2022 release (in effect from 1 January 2022).
2. NICE. Borderline personality disorder: recognition and management (CG78).
3. Giesen-Bloo J, et al. Outpatient psychotherapy for borderline personality disorder. Archives of General Psychiatry, 2006.
4. Arntz A, et al. Effectiveness of predominantly group schema therapy and combined individual and group schema therapy for borderline personality disorder. JAMA Psychiatry, 2022.
5. Project Air Strategy for Personality Disorders, University of Wollongong.
6. healthdirect Australia. Personality disorders.